4news-front

  • Έρευνα του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας δείχνει ότι τα παιδιά εύπορων και μορφωμένων γονέων έχουν μεγαλύτερο εγκέφαλο και καλύτερες επιδόσεις στα τεστ νοημοσύνης από
  • Μετά από πολλές διαβουλεύσεις η Κομισιόν ενέκρινε το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τον δραστικό περιορισμό της πλαστικής σακούλας, η οποία θεωρείται ιδιαίτερα επιβλαβής για το
  • Η Σιγκαπούρη είναι η πιο ακριβή πόλη του κόσμου. Οφείλει τον τίτλο, κυρίως, στο κόστος κατοικίας, αφού το ενοίκιο μίας γκαρσονιέρας στο κέντρο ξεπερνά τα €2.500 ($ 3.027),
  • Πόσο εύκολα μπορούμε να αντισταθούμε σε ντόνατς, τούρτες, πάστες και γενικά στα γλυκίσματα;Όσοι μπορούν είναι τυχεροί.   Οι υπόλοιποι πρέπει να το ξανασκεφτούν, όταν θα

"Μαμά, είμαι βάρβαρος;"

Sabine Kuper-Busch

Συνέντευξη στην Αντιγόνη Παπαγεωργίου. H 13η Μπιενάλε της Κωνσταντινούπολης που πραγματοποιείται αυτές τις μέρες με τίτλο “Mom, am I barbarian?” εμπνευσμένο από το βιβλίο της ποιήτριας Lale Muldur, δεν θα μπορούσε να είναι πιο επίκαιρη. Θέτοντας τον δημόσιο χώρο ως επίκεντρο του προβληματισμού, μας καλεί να τον εξετάσουμε αυτή τη φορά ως πολιτικό φόρουμ. Λίγους μήνες πριν, αφού ανακοινώθηκε το θέμα της φετινής Μπιενάλε, η Κωνσταντινούπολη γέμισε αφίσες. «Μαμά, είμαι βάρβαρος;» σε ρωτούσαν επιτακτικά. Τις αφίσες ήρθαν να καλύψουν συνθήματα υπεράσπισης του πάρκου Γκεζί, συνθήματα οργισμένα που ζητούσαν την άμεση παραίτηση της κυβέρνησης Erdogan. Η πόλη έγινε το κέντρο των διαδηλώσεων και της αγανάκτησης των Τούρκων. Η Sabine Kuper-Busch, ιδρυτικό μέλος της InEnArt πλατφόρμας, παραγωγός ανεξάρτητων ντοκιμαντέρ και επιμελήτρια εκθέσεων, μας μιλά για την συμμετοχή της στην Μπιενάλε αλλά και για τη ζωή στην Κωνσταντινούπολη.

Μιλήστε μας λίγο για σας, πόσο χρόνια μένετε στην Istanbul; Τι σας έκανε να μείνετε και να δημιουργήσετε στην Ιστανμπούλ;
Sabine: Μετακόμισα στην Κωνσταντινούπολη εξαιτίας του πρώτου μου συζύγου που ήταν Τούρκος. Αυτός ο γερμανό-τουρκικός γάμος έληξε αλλά η αγάπη μου για την πόλη παρέμεινε. Για μένα ως κινηματογραφίστρια, η Κωνσταντινούπολη ήταν το καλύτερο μέρος για να μείνω. Ταξίδευα στο Ιράν, το Ιράκ, την Ελλάδα και την Κύπρο. Έπειτα γνώρισα τον Thomas σε ένα πάρτι γενεθλίων φίλων σε μια κρουαζιέρα στο Βόσπορο. Αμέσως αρχίσαμε να δουλεύουμε και να ταξιδεύουμε μαζί.

Με τί ακριβώς πρότζεκτς ασχολείστε αυτή τη στιγμή; Μιλήστε μας για τα ντοκιμαντέρ που ετοιμάζετε
Sabine: Μετά από την κύρια ενασχόληση μας με θέματα κυρίως πολιτικά, θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τα τελευταία 8 χρόνια αρχίσαμε να ασχολούμαστε με θέματα κουλτούρας & τέχνης. Η πόλη και οι μετασχηματισμοί της, ο εξευγενισμός, η αστική μεγέθυνση αποτελούν τα κύρια ερευνητικά μας πεδία, όπως και για πολλούς καλλιτέχνες. Για παράδειγμα, κάναμε μια ταινία για ένα συγγραφέα, που έγραφε αστυνομικές ιστορίες γύρω από το χαρακτήρα μιας τραβεστί. Κινηματογραφήσαμε τρανσέξουαλς στην Κωνσταντινούπολη και πήραμε συνέντευξη από τον συγγραφέα Mehmet Murat Somer για την κουλτούρα των Τρανς στην Τουρκία. Συνειδητοποιήσαμε ότι μπορείς να κατανοήσεις πολύ καλύτερα τα στερεότυπα για την Τουρκία, επιλέγοντας να μιλήσεις για πιο περιθωριακά φαινόμενα σε αυτή την εντυπωσιακή πόλη.

Ως InEnArt platform, συμμετέχετε στην Biennale με το project three sided football match. Πώς σας ήρθε αυτή η ιδέα; ποιος είναι ο ρόλος του ποδοσφαίρου στη δεδομένη συγκυρία, αλλά γενικότερα στην τουρκική κοινωνία;
Sabine: Καθόμασταν στην ταράτσα ενός ελληνικού εστιατορίου στο σοκάκι Νεβιζάντε, την ίδια στιγμή ο αγώνας Μπεσίκτας- Γαλατά Σαράι μόλις είχε τελειώσει. Οι οπαδοί διαδήλωναν αυθόρμητα στους δρόμους. Ήταν θυμωμένοι γιατί η αστυνομία τους είχε ξυλοκοπήσει στο στάδιο της Μπεσίκτας. Οι Τούρκοι είναι τρελοί για το ποδόσφαιρο και οι σύνδεσμοι των οπαδών είναι συχνά έντονα πολιτικοποιημένοι. Για παράδειγμα, οι Beşiktaş Çarşı Fan club είναι γνωστοί για τις αναρχικές ακροαριστερές τους πεποιθήσεις. Ο Thomas θυμήθηκε το «Triolectic concept» του Asger Jorn από την δεκαετία του ’60 και συζητάγαμε πως αυτή τη στιγμή στην Τουρκία υπάρχουν αρκετοί καλλιτέχνες που επικεντρώνονται στον Καταστασιασμό εκείνης της εποχής. Η Τουρκία βρίσκεται μπροστά σε μια τεράστια αλλαγή, όχι μόνο ως η πόλη, αλλά κυρίως ως κοινωνία. Η Κωνσταντινούπολη έχει την θρησκευτική της πλευρά, αλλά η χειραφέτηση των νέων, των γυναικών, του κινήματος LGBT, των Κούρδων, των Αρμένιων και άλλων αποτελούν μια παράλληλη πραγματικότητα. Όλοι αρχίζουν να δείχνουν έντονο ενδιαφέρον για τις τέχνες τώρα τελευταία. Γι’ αυτό και εμείς θέλαμε να συνδυάσουμε το ποδόσφαιρο -σε μια πιο κοινωνιολογική του διάσταση- με μια προχωρημένη αλλά σε καμία περίπτωση ελιτίστικη, αντίληψη για την τέχνη. Όταν ξεκίνησαν οι διαδηλώσεις για το πάρκο Γκεζί, οι οπαδοί των Μπεσίκτας, Γαλατά Σαράι και Φενερμπαχτσέ, που είναι συνήθως εχθροί, ξεκίνησαν να δρουν μαζί και να υπερασπίζονται τα οδοφράγματα γύρω από την Τάξιμ. Έτσι συνειδητοποιήσαμε τη σημασία της ιδέας μας και ξεκινήσαμε να την υλοποιούμε ως μια διεθνή κίνηση αλληλεγγύης για τις διαδηλώσεις και τις διεκδικήσεις τους. Ως μέρος επιλέξαμε τις τράπεζες του Κεράτιου Κόλπου γιατί είναι ένα όμορφο και συνάμα αντιφατικό σημείο. Είχαμε καλεσμένους από την Μπιενάλε, αλλά κινήσαμε και την περιέργεια της γειτονιάς, η οποία συμμετείχε με έναν δημιουργικό τρόπο. Αυτός ήταν άλλωστε και ο σκοπός να επιτρέψουμε στον καθένα να συμμετέχει.

Αυτή τη στιγμή η Ιστανμπούλ είναι για ακόμη μια φορά επίκεντρο πολιτιστικού ενδιαφέροντος λόγω της Biennale, πείτε μας τις εντυπώσεις σας. Για παράδειγμα, εκτίθεται το installation του G. Bijl με τίτλο “suspect”, αναφερόμενο στην φυλάκιση δημοσιογράφων και διανοούμενων στην Τουρκία. Πόσο τα έργα είναι «πολιτικοποιημένα»;
Sabine: Η δουλειά του Guillaume Bijls είναι μια από τις πιο δυνατές, είναι εύστοχη και η εγκατάσταση του είναι απαράμιλλης αισθητικής πολυπλοκότητα. Επίσης, η Inci Eviner έχει κάνει μια εκπληκτική δουλειά, έχοντας 40 από τους μαθητές της να κάνουν περφόρμανς στον πρώτο όροφο ενός εγκαταλελειμμένου ελληνικού λυκείου θηλέων. Είναι παρούσα κάθε μέρα και η κίνηση αυτή θα συνεχιστεί για 40 μέρες, αυτό είναι μια δουλειά υπό εξέλιξη. Μεταξύ των μαθητών της είναι και ο Erdem Gündüz, που τον γνωρίσαμε από την περφόρμανς- διαμαρτυρία που έκανε στην Τάξιμ. Ήταν ο άνθρωπος που στεκόταν αμίλητος και ακίνητος. Είναι φοβερός τύπος, πολύ ταλαντούχος και σεμνός. Αλλά αν εξαιρέσουμε βέβαια κάποια πολύ δυνατά έργα όπως αυτό, η Μπιενάλε μου φαίνεται ότι κάνει μια εξαντλητική προσπάθεια να έχει ένα λόγο πολιτικό. Μερικά έργα είναι καταδικασμένα να φαντάζουν ασήμαντα μπροστά στην ωμότητα της πραγματικότητας που εξελίσσεται. Άνθρωποι σκοτώνονται στους δρόμους και είμαι αναγκασμένη να βλέπω ένα βίντεο για αδέσποτα σκυλιά, που έχουν «ανθρωποποιηθεί» και μιλάνε για ζωή και αιωνιότητα στην Ίστανμπουλ. Αλλά ακόμη γίνονται ωραία πράγματα και η Μπιενάλε είχε να ανταποκριθεί σε μια πολύ δύσκολη συνθήκη. Ο δήμος δεν τηρούσε τις υποσχέσεις του σχετικά με τους χώρους που ο ίδιος θα παραχωρούσε, οι διαδηλώσεις ήταν από μόνες τους μια καλλιτεχνική περφόρμανς εν εξελίξει. Η τούρκικη καλλιτεχνική σκηνή επέκρινε την Μπιενάλε μήνες, ότι έχει διαβρωθεί από τα συμφέροντα των χορηγών, ότι καταχράται την έννοια της τέχνης στο δημόσιο χώρο κλπ. Αυτή είναι μια αναγκαία κουβέντα που πρέπει να γίνει. Μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση το συγκρότημα χιπ χοπ Tahribat-ı İsyan που είδα σε μια βίντεο εγκατάσταση του Halil Altındere. Στην πραγματικότητα, οι Tahribat-ı İsyan δίνουν παραστάσεις στους δρόμους του Σουλούκουλε και κάνουν σεμινάρια μουσικής με τα παιδιά της γειτονιάς. Κάνουν χιπ χοπ, ακριβώς εκεί που θα έπρεπε να γίνεται, στα χαλάσματα της παλιάς γειτονιάς των Τσιγγάνων. Ασκώ κριτική σε κάποια, αλλά δεν καταδικάζω ολόκληρη την Μπιενάλε, είναι ένα μεγάλο καλλιτεχνικό γεγονός και ήταν καλό που δεν ακυρώθηκε. Συμμετείχαμε και οι ίδιοι στην Μπιενάλε, το θεωρήσαμε χρέος μας.

Ποίος είναι ο ρόλος των καλλιτεχνών, των ξένων αλλά και των ντόπιων, σε αυτή τη συγκυρία; Ο καλλιτεχνικός κόσμος θεωρείτε ότι αγκάλιασε τις διαδηλώσεις ή έμεινε απλά παρατηρητής;
Sabine: Κάποια πρότζεκτς ήταν επιτυχημένα, κάποια άλλα όχι. Για παράδειγμα, δεν μ’ αρέσουν καθόλου αυτές οι ντοκιμαντέρ τύπου φωτογραφίες ξένων καλλιτεχνών στα πρότζεκτς της Μπιενάλε, που γίνονται σε δημόσιο χώρο. Τα ίδια τα πρότζεκτς είναι σημαντικά, αλλά οι φωτογραφίες εδώ και τώρα δεν είναι. Επιπλέον, πέρα από την ίδια την Μπιενάλε κάποια σόου της ίσως είναι πολύ καλύτερα. Όπως για παράδειγμα, το σόου του Gülsun Karamustafa στην Salt Beyoğlu είναι πολύ πιο δυνατό από το αυτό της Μπιενάλε που εκτίθεται στο ισόγειο του μουσείου.

Σου έρχονται κάποια παραδείγματα στο μυαλό από καλλιτεχνικές επεμβάσεις στο δημόσιο χώρο, που εμπνεύστηκαν από τις αναταραχές στο πάρκο Γκεζί;
Το πρώτο πράγμα που μου έρχεται στο μυαλό είναι η πλατφόρμα Non Stage, μια πλατφόρμα παραστατικών τεχνών. Ο Volkan Aslan δούλεψε μαζί με ένα πλανόδιο «δημόσιο γραφιά», έναν άνθρωπο που κάθεται έξω από δημόσιες υπηρεσίες στην Τουρκία και βοηθά όσους δεν μπορούν να τα βγάλουν πέρα με την γραφειοκρατία. Ο Çete I Nisvan σχεδίασε περιπάτους στο Cihangir και ξάφνιασε τους θεατές με επιτόπιες εγκαταστάσεις ήχου και βιντεοπροβολές. Επιπλέον, κάθε πρωί η πλατφόρμα Non Stage πρόσφερε μαθήματα Yin Yoga, την εβδομάδα των εγκαινίων της Μπιενάλε. Όλα αυτά ήταν δίπλα στο πάρκο Γκεζί που η ατμόσφαιρα ήταν ήδη εκρηκτική. Το πρότζεκτ μας για το ποδόσφαιρο έγινε στον Κεράτιο Κόλπο, γιατί θέλαμε να χρησιμοποιήσουμε ένα δημόσιο πάρκο σε αυτή την βεβαρυμμένη συγκυρία. Όλες οι γειτονιές του κέντρου της Ιστανμπούλ βρίσκονται σε μια διαρκή αναταραχή, σε έναν δημιουργικό διάλογο. Επινοούν νέους τρόπους συλλογικής δράσης, για παράδειγμα μπροστά από το λιμάνι της Μπεσίκτας διοργάνωσαν ένα αυθόρμητο πάρτι, πριν από λίγο καιρό. Φημολογείται ότι η αποβάθρα στο λιμάνι της Μπεσίκτας, που χρησιμοποιείται καθημερινά από χιλιάδες κόσμο και συνδέει ευρωπαϊκή με ασιατική πλευρά, ιδιωτικοποιήθηκε. Οι άνθρωποι μαζεύτηκαν και έπιναν τσάι. Η αστυνομία δεν είχε άλλη επιλογή από το να προσπαθήσει να διαλύσει την συγκέντρωση αλλά με ειρηνικό τρόπο. Υπάρχουν φωτογραφίες παντού στα social media.

Οι αναταραχές ξεκίνησαν ως διεκδίκηση ενός δημόσιου χώρου, του Gezi Park. Το νέο σας πρότζεκτ Urban Voices, που συμμετέχει στην μπιενάλε, εξερευνά την κουλτούρα του capuling (οι δικοί μας πλιατσικολόγοι). Πώς μέσα από αστικές παρεμβάσεις ο δημόσιος χώρος μπορεί να μετατρέπει σε χώρο πολιτικού διαλόγου;
Sabine: Με το πρότζεκτ μας Urban Voices, ανοίγουμε έναν κριτικό διάλογο πάνω σε θέματα πολιτιστικών πρακτικών και φαινομένων που εκφράζουν τα ήθη, τα όνειρα και τις ανησυχίες μιάς γενιάς που βασανίζεται από δραματικές πολιτισμικές μεταβολές. Το “Çapuling” επινοήθηκε για να εκφράσει την αντίσταση, τις διεκδικήσεις των ανθρώπων που αγωνίστηκαν για το πάρκο. Σε αυτό το πλαίσιο επινοήθηκαν τα γκράφιτι, οι φωτογραφίες, οι χορευτικές παραστάσεις στο δημόσιο χώρο αλλά και στα social media. Και αυτό ταιριάζει απόλυτα με την ιδέα του Urban Voices. Το Urban Voices (αστικές φωνές) επικεντρώνονται στα φαινόμενα που βρίσκονται σε μια διαρκή σύγκρουση με τις κυρίαρχες πολιτισμικές αξίες. Όπως για παράδειγμα, έγινε και με τους Καταστασιακούς, και οδηγηθήκαμε στις φοιτητικές κινητοποιήσεις και το Μάη του ‘68 .