4news-front

  • Έρευνα του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας δείχνει ότι τα παιδιά εύπορων και μορφωμένων γονέων έχουν μεγαλύτερο εγκέφαλο και καλύτερες επιδόσεις στα τεστ νοημοσύνης από
  • Μετά από πολλές διαβουλεύσεις η Κομισιόν ενέκρινε το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τον δραστικό περιορισμό της πλαστικής σακούλας, η οποία θεωρείται ιδιαίτερα επιβλαβής για το
  • Η Σιγκαπούρη είναι η πιο ακριβή πόλη του κόσμου. Οφείλει τον τίτλο, κυρίως, στο κόστος κατοικίας, αφού το ενοίκιο μίας γκαρσονιέρας στο κέντρο ξεπερνά τα €2.500 ($ 3.027),
  • Πόσο εύκολα μπορούμε να αντισταθούμε σε ντόνατς, τούρτες, πάστες και γενικά στα γλυκίσματα;Όσοι μπορούν είναι τυχεροί.   Οι υπόλοιποι πρέπει να το ξανασκεφτούν, όταν θα

Χιλή : Μία ιστορία με χρήσιμα διδάγματα για την Ελλάδα

Χιλή : Μία ιστορία με χρήσιμα διδάγματα για την Ελλάδα

του Μόδεστου Σιώτου. Στη Χιλή έχει αναβιώσει η συζήτηση για την αιματηρή δεκαεπτάχρονη δικτατορία του Πινοσέτ. Σαράντα χρόνια μετά το τραγικό θάνατο του Σαλβαντόρ Αλιέντε και το πραξικόπημα της 11ης Σεπτεμβρίου 1973, οι Χιλιανοί προσπαθούν να κοιτάξουν το παρελθόν κατάματα και να συζητήσουν για τη δικτατορία πιο ανοικτά από ποτέ. Στη τηλεόραση, το ραδιόφωνο, το Τύπο, τα κοινωνικά δίκτυα αλλά και στις συζητήσεις που διεξάγονται ενόψει των προεδρικών εκλογών του Νοεμβρίου κυριαρχεί το θέμα της δικτατορίας του Πινοσέτ, ένα θέμα που, μέχρι και σήμερα, εξακολουθεί να είναι ταμπού.

Ο στρατηγός Πινοσέτ πέθανε το Δεκέμβριο του 2006 χωρίς να καταδικαστεί ποτέ για τα εγκλήματα του. Η μόνη ουσιαστική δίωξη εναντίον έγινε το στο Λονδίνο στις 17 Οκτωβρίου 1998 όταν ο ισπανός δικαστής Μπαλταζάρ Γκαρζόν εξέδωσε διεθνές ένταλμα σύλληψης για τον πρώην δικτάτορα με τη κατηγορία της συστηματικής παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η τότε κυβέρνηση της ‘Κονσερτασιον’ (συνασπισμός των Χριστιανοδημοκρατών, Σοσιαλιστών, και άλλων μικρότερων κομμάτων) αντέδρασε στη σύλληψη του καθώς και στο ενδεχόμενο να εκδοθεί ο πρώην δικτάτορας στην Ισπανία για να δικαστεί. Βρισκόμενος σε κατ’οίκον περιορισμό για περισσότερο από ενάμιση χρόνο, ο Πινοσέτ επέστρεψε στη Χιλή το Μάρτιο του 2000. Στο αεροδρόμιο του Σαντιάγκο τον υποδέχθηκαν χιλιάδες υποστηρικτές του καθώς και μία στρατιωτική μπάντα που έπαιζε τους στρατιωτικούς ύμνους που τόσο αγαπούσε. Όταν η πόρτα του αεροπλάνου άνοιξε, ο Πινοσέτ παρότι καθισμένος σε αναπηρικό καροτσάκι, στάθηκε όρθιος για να χαιρετήσει συγκινημένος τους χιλιάδες υποστηρικτές τους. Την ίδια ώρα σε άλλο σημείο της πρωτεύουσας περισσότεροι από πεντακόσιοι χιλιάδες πολίτες διαδήλωναν ενάντια στην επιστροφή του πρώην δικτάτορα.

Σήμερα στη Χιλή υπάρχουν δύο διαφορετικές προσεγγίσεις αναφορικά με τη δικτατορία του Πινοσέτ. Σύμφωνα με την πρώτη, η δικτατορία ανήκει στο παρελθόν και οποιαδήποτε προσπάθεια να ανασυρθούν από το παρελθόν ζητήματα και μνήμες που θα μπορούσαν να διχάσουν τη χιλιανή κοινωνία δεν ωφελεί τη Χιλή του σήμερα. Αυτή τη προσέγγιση φαίνεται να υιοθετούν τα κυρίαρχα ΜΜΕ της χώρας. Για παράδειγμα η καθημερινή εφημερίδα της δεξιάς, ElMercurio, που στο παρελθόν υποστήριζε τη δικτατορία, στο κεντρικό της άρθρο την ημέρα της μαύρης επετείου της κατάλυσης της δημοκρατίας, ανέφερε τα εξής: «καθώς η συναισθηματικά εμπλεκόμενη γενιά που βίωσε τη δικτατορία εμπόδισε τη συμφιλίωση της χώρας στη μετά-Πινοσέτ εποχή, η κάτω των 40 γενιά φαίνεται πως έχει μία δική της, πιο σφαιρική άποψη για τα πεπραγμένη εκείνης της εποχής εστιάζοντας λιγότερο σε ζητήματα παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων».

Η δεύτερη προσέγγιση αντιπροσωπεύει τη Χιλή που θεωρεί ότι  οι 1.163 αγνοούμενοι, οι 2.095 εκτελεσμένοι και οι 38.770 που φυλακίστηκαν και βασανίστηκαν επί Χούντας δεν έχουν ακόμη δικαιωθεί. Είναι η Χιλή που δε σταματά να υπενθυμίζει στη κοινή γνώμη ότι οι ανώτατοι αξιωματούχοι των κυβερνήσεων Πινοσέτ καθώς και χιλιάδες βασανιστές της Χούντας δεν έχουν οδηγηθεί ενώπιον της Δικαιοσύνης.

«Κατά τη τελευταία δεκαετία, έχουμε επιλέξει να προχωρήσουμε μπροστά με το να μην ρίχνουμε αλάτι στην ανοιχτή πληγή της περιόδου της δικτατορίας. Έχουμε επιλέξει να μην είμαστε πάρα πολύ σκληροί με τους εαυτούς μας και αυτό κοστίζει στη χώρα», δηλώνει σε άρθρο του στη Courrier International ο αρχισυντάκτης του χιλιανού εβδομαδιαίου περιοδικού «The Critic», Πατρίτσιο Φερνάντεζ, ο οποίος συμπληρώνει ότι τη τελευταία εικοσαετία «έχουμε επιλέξει να κρύψουμε τους φόβους κάτω από τον καταναλωτισμό σε προσπάθεια μας επιστρέψουμε στην ομαλότητα ακόμα και αν το κόστος είναι να κρατάμε μέσα μας μυστικά».

Στη νέα Χιλή δεν υπάρχει χώρος ούτε για δάκρυα ούτε για εκδίκηση. Παρόλα αυτά, το υπάρχον οικονομικό και πολιτικό δίκτυο εξουσίας στη χώρα έχει τις ρίζες του στη περίοδο της δικτατορίας. Πολλοί από τους σημερινούς επιτυχημένους και σεβαστούς επιχειρηματίες της Χιλής πλούτισαν επί Πινοσέτ, εκατοντάδες δημοσιογράφοι έκτισαν τις καριέρες τους ως υμνητές του καθεστώτος, ενώ δικαστικοί, πολιτικοί και στρατιωτικοί που προωθήθηκαν κατά τη διάρκεια της δεκαεπτάχρονης χούντας παραμένουν στα πόστα τους. Ακόμη και όσοι από αυτούς δεν υποστήριξαν άμεσα τη δικτατορία, η σιωπηρή τους στάση τότε και σήμερα αποτελεί μία έμμεση αποδοχή των πεπραγμένων του καθεστώτος Πινοσέτ.

Οι δυσκολίες για μία εθνική συμφιλίωση είναι πολλές. Στις 9 Σεπτεμβρίου η κεντροαριστερή και αριστερή αντιπολίτευση αρνήθηκε να συμμετάσχει στις κυβερνητικές εκδηλώσεις για τη μαύρη επέτειο από τη κατάλυση της δημοκρατίας το 1973 που διοργάνωσε ο δεξιός Πρόεδρος Σεμπαστιάν Πινιέρα. Αιτία γι’ αυτή την άρνηση της αντιπολίτευσης ήταν οι δηλώσεις του Προέδρου Πινιέρα μερικές μέρες πιο πριν όπου, σύμφωνα με τους επικριτές του, έδωσε άφεση αμαρτιών στους «παθητικούς συνενόχους» της χούντας. Ο διχασμός της χιλιανής κοινής γνώμης αντί να καταλαγιάζει, φουντώνει ακόμη περισσότερο καθώς πλησιάζουν οι προεδρικές εκλογές του Νοεμβρίου. Οι δύο βασικοί υποψήφιοι για τη προεδρία είναι ο σοσιαλιστής Μισέλ Μπασελέτ και η συντηρητική Έβελυν Ροζ Ματέι. Η συγκεκριμένη αναμέτρηση έχει συμβολικό χαρακτήρα για τη πορεία της Χιλής και τη σχέσης της με το χθες και το αύριο: Ο Μπασελέτ είναι ο γιος του στρατηγού Μπασελέτ που συνελήφθηκε επί δικτατορίας και πέθανε σε βασανιστήρια ενώ η Ματέι είναι και εκείνη κόρη ενός στρατηγού που ήταν ένας από τους πιο στενούς συνεργάτες του Πινοσέτ.

Η νέα γενιά των Χιλιανών δεν έζησε τη δικτατορία του Πινοσέτ. Παρόλαυτα, όπως φάνηκε και στις φοιτητικές εξεγέρσεις του 2006, γνωρίζει πολύ καλά τη συνέβη στη χώρα. Έστω και από βιβλία ή ντοκυμαντερ. «Όταν μιλάμε για τη δικτατορία, δεν μιλάμε για το παρελθόν», αναφέρει ο Χιλιανός συγγραφέας Αλεχάντρο Ζάμπρα σε άρθρο του στη Libération που ανήκει στη γενιά που έζησε τη δικτατορία ως παιδί: «Ο Πινοσέτ κατέστρεψε τη Χιλιανή εκπαίδευση και το Σύνταγμα που εκείνος επέβαλε είναι η βάση του τωρινού, «δημοκρατικού» μας Συντάγματος, Η Δημοκρατία μας είναι ακόμη πολύ νέα. Για μένα δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος για να προστατεύσουμε τη Δημοκρατία από το να γνωρίζουμε την ιστορία των θυμάτων του καθεστώτος».